Wat is showcontrol?
Showcontrol is het systeem dat bepaalt wat er wanneer gebeurt in een ruimte. Het stuurt licht, geluid, video, mechaniek en alles wat verder een contact kan sluiten, en het zorgt dat die dingen op dezelfde frame vallen in plaats van kort na elkaar.
Het verschil met losse apparatuur zit in het woord systeem. Een lichttafel weet niets van de mediaspeler. De mediaspeler weet niets van de cilinder onder de stoel. Showcontrol is de laag erboven die ze alle drie tegelijk aanstuurt vanuit één cuelijst, en die weet wat de beginstand is als er iets misgaat.
In de praktijk herken je het aan wat er níét gebeurt: niemand die om acht uur drie apparaten in de juiste volgorde aanzet, geen show die halverwege uit de pas loopt, en geen ochtend waarop iemand moet uitzoeken waarom de zaal in het donker staat.
Waarom niet gewoon losse apparatuur?
Omdat losse apparatuur prima werkt tot het moment dat er iets misgaat. Eén keer per dag opstarten kan een mens doen. Veertig keer per dag terugzetten naar een exacte beginstand, na een groep die alles heeft aangeraakt, kan een mens niet volhouden.
En er is een tweede reden: timing. Een geluidseffect dat een halve seconde na de beweging komt is geen effect meer, dat is een storing die het publiek niet kan benoemen maar wel voelt. Losse apparaten die elk hun eigen klok volgen lopen langzaam uit elkaar. Eén systeem dat ze allemaal aanstuurt doet dat niet.
De derde reden is de dag dat je er niet bent. Een stroomstoring op zondagochtend moet zichzelf oplossen. Dat kan alleen als er iets is dat weet hoe de beginstand eruitziet en dat er zelfstandig naartoe kan.
Cues, timelines en state machines
Een cue is één moment: dim dit licht, start die video, sluit dat contact. Een cuelijst is de volgorde daarvan. Als je een beleving goed hebt uitgeschreven kun je de cuelijst hardop voorlezen en snapt iedereen in de ruimte wat er gaat gebeuren, ook de decorbouwer.
Een timeline is een cuelijst met tijd erin: op seconde twaalf gaat het gordijn open, op seconde veertien komt het licht op. Dat werkt uitstekend voor een show die altijd hetzelfde duurt, en slecht voor een ruimte waar de bezoeker zelf het tempo bepaalt.
Voor dat laatste gebruik je een state machine: het systeem kent een aantal toestanden (leeg, bezig, opgelost, reset) en weet welke overgangen zijn toegestaan. Een escape room is een state machine. Een bar met dagdelen ook. Het voordeel is dat het systeem nooit in een toestand terechtkomt die niemand heeft bedacht, want die overgang bestaat simpelweg niet.
In bijna elk project van ons zitten alle drie: een timeline binnen een cue, cues binnen een toestand, en een state machine die het geheel bij elkaar houdt.
Welke protocollen horen bij showcontrol?
DMX512 is de standaard voor lichtsturing: 512 kanalen per universe, over een kabel of over het netwerk. Art-Net en sACN zijn dezelfde DMX-data, maar dan over ethernet, zodat je niet door het hele gebouw hoeft te trekken.
OSC (Open Sound Control) is de lingua franca tussen software: mediaservers, geluidssoftware en showcontrol praten er allemaal mee, en je kunt er meer dan een getal van nul tot 255 mee versturen. MIDI en SMPTE komen uit de theaterhoek en worden vooral gebruikt om apparaten op één tijdcode te laten lopen.
Voor het mechanische deel praat je Modbus of Profinet met een PLC, of je gebruikt gewoon 24 V-in- en uitgangen: een contact dat sluit is nog altijd het betrouwbaarste signaal dat er is. Daarnaast lopen er TCP-, UDP-, HTTP- en MQTT-koppelingen naar alles wat een netwerkverbinding heeft.
Welke je gebruikt hangt af van wat er al hangt. Alles wat een van deze protocollen spreekt, krijgen we aan de praat. Zit er een gesloten systeem tussen zonder aansturing, dan hoor je dat van ons voordat je het bestelt.
De protocollen uitgebreid uitgelegd →
Wat is het verschil tussen showcontrol en domotica?
Domotica is gebouwautomatisering: verwarming, verlichting, zonwering, toegang. Het is ontworpen voor comfort en energie, op een tijdschaal van minuten, en het mag best een seconde later reageren.
Showcontrol is ontworpen voor het moment. De tijdschaal is een frame, niet een minuut, en de volgorde is heilig. Een domoticasysteem dat het licht dimt terwijl de video al loopt, is een domoticasysteem dat gewoon zijn werk doet. In een beleving is het een fout die het publiek voelt.
Het tweede verschil is de beginstand. Domotica hoeft nergens naar terug. Showcontrol moet na elke groep, elke show en elke stroomstoring exact op hetzelfde vertrekpunt staan, anders klopt cue één de volgende keer niet meer.
De vergelijking in detail →
Waar showcontrol draait
In themeparkattracties, waar een show met honderden cues zichzelf tientallen keren per uur terugzet en moet weten wanneer het park open is. In dark rides, waar scènes op voertuigpositie worden getriggerd in plaats van op een timer die uit de pas loopt.
In escape rooms, waar de reset tussen twee groepen het verschil is tussen tien minuten omsteltijd en een rondje door de kamer. In immersive rooms, waar sensoren het werk van de operator overnemen en de bezoeker zelf op start drukt.
In musea, waar de opstelling met het gebouw meegaat en tien jaar lang zonder beheerder moet draaien. En in bars en socials, waar lunch, borrel en laat elk hun eigen licht en volume hebben zonder dat iemand een fader aanraakt.
Wat kost showcontrol?
Een escape room of een enkele themaruimte begint meestal rond de 8.000 euro aan techniek en werk. Een dark ride of een zaal met mechaniek loopt op tot enkele tonnen.
Het verschil zit zelden in de software en bijna altijd in het aantal aangestuurde onderdelen en de veiligheidseisen. Twintig lampen aansturen kost niet twintig keer zoveel als één lamp; een veiligheidsketen die gekeurd moet worden wel degelijk meer dan een kast die dat niet hoeft.
Na één gesprek en een plattegrond geven we een bandbreedte, niet pas na drie weken.
De kostengids met de opbouw erachter →
Zelf bouwen of laten bouwen?
Zelf bouwen kan, en voor een eerste kamer met een handvol props is het een prima leerschool. De grens ligt meestal bij het derde project: dan blijkt dat de oplossing van de eerste kamer niet meeschaalt, dat niemand meer weet welke draad waar zit, en dat de persoon die het bouwde inmiddels ergens anders werkt.
Laat je het bouwen, dan is de vraag die ertoe doet niet wat het kost maar wat je meekrijgt. Schema's, broncode en inloggegevens horen van jou te zijn zodra de factuur betaald is. Je mag het systeem laten aanpassen door wie je wilt. Wij komen graag terug omdat het bevalt, niet omdat je niet weg kunt.
Waarom je de broncode moet krijgen →
Naar de betreffende pagina's
